F-35 Programında Maliyet Alarmı: Toplam Fatura 536 Milyar Doları Aştı

Küresel savunma havacılığının en büyük ve maliyetli projelerinden biri olan F-35 Lightning II savaş uçağı programında finansal baskılar derinleşmeye devam ediyor. ABD Savaş Bakanlığı (Pentagon) tarafından yayımlanan güncel Modernize Edilmiş Seçilmiş Tedarik Programları (MSAP) raporuna göre, uçakların toplam tedarik maliyeti 51 milyar dolarlık rekor bir artışla 485,2 milyar dolardan 536,2 milyar dolara çıktı. Yaklaşık yüzde 10 oranındaki bu büyüme; artan enflasyon, tedarik zincirindeki aksamalar, yükselen malzeme fiyatları ve kritik modernizasyon faaliyetleri gibi etkenlerden kaynaklanıyor. Uzmanlar, projede yaşanan bu maliyet tırmanışının ABD ve müttefik ülkelerin savunma bütçeleri üzerinde uzun vadede ciddi bir yük oluşturacağını değerlendiriyor.

Maliyet Artışının Kalemleri ve Geliştirme Süreçleri

Toplamda 51 milyar doları bulan maliyet sıçramasının detayları incelendiğinde, bu artışın 32 milyar dolarının doğrudan uçak ve motor tedarikinden kaynaklandığı görülüyor. Geriye kalan 19 milyar dolar ise araştırma, geliştirme, test ve değerlendirme (RDT&E) faaliyetlerine harcandı. Özellikle Block 4 modernizasyon paketindeki gecikmeler, projenin bütçesini doğrudan etkileyen unsurların başında geliyor. Block 4 kapsamında F-35 filosuna hava üstünlüğü, düşman hava savunma sistemlerinin etkisiz hale getirilmesi ve gelişmiş sensör füzyonu gibi 55 yeni kabiliyet kazandırılması hedefleniyor. Ancak bu süreçteki teknik zorluklar ve motorun elektrik üretimi ile soğutma kapasitesini artırma çalışmalarının maliyetleri tetiklemesi, Pentagon'un yüklenici firmalara ödediği bütçeyi yukarı çekti.

Yeni Radar, Yedek Parça İhtiyacı ve Sözleşme Detayları

Tedarik maliyetlerindeki artışın diğer önemli nedenleri arasında Northrop Grumman tarafından geliştirilen yeni AN/APG-85 radarı ve güç-termal yönetim sistemleri yer alıyor. Bunun yanı sıra, ABD Hava Kuvvetleri filosunun harbe hazırlık oranını artırmak amacıyla daha fazla yedek parça alımı planlanıyor. Eylül 2025'te Lockheed Martin ile imzalanan 296 adet F-35 üretimini kapsayan 24,29 milyar dolarlık anlaşma ve Pratt & Whitney ile yapılan 6,6 milyar dolarlık motor sözleşmeleri, platform başına düşen maliyetlerin yaklaşık 104,4 milyon dolar seviyesinde seyrettiğini gösteriyor. Uzmanlar, tedarik zinciri maliyetlerinin yanı sıra teslimat takvimindeki kaymaların da maliyet projeksiyonlarını olumsuz etkilediğini vurguluyor.

Ömür Boyu Destek Maliyetleri ve 2 Trilyon Dolarlık Sınır

536,2 milyar dolarlık tedarik maliyeti tablosu, F-35 filosunun yaklaşık 90 yıllık kullanım ömrü boyunca ortaya çıkacak uzun vadeli işletme ve destek giderlerini kapsamıyor. Uçakların bakım, onarım, eğitim altyapısı, simülasyon sistemleri, yakıt ve personel giderleri için 1,5 trilyon dolar daha harcanması öngörülüyor. Tüm bu kalemler bir araya getirildiğinde, F-35 programının toplam yaşam döngü maliyetinin 2 trilyon dolara yaklaştığı hesaplanıyor. Temmuz 2026 sonu itibarıyla ABD için planlanan 2 bin 470 adet F-35'in 872'si envantar alınırken, küresel çapta 20 farklı ülkede 1.200'den fazla F-35 aktif olarak görev yapmayı sürdürüyor.

Bu haber, Ajans Savunma editoryal standartları çerçevesinde Yapay Zeka destekli algoritmalar tarafından orijinal kaynaktaki teknik verilere sadık kalınarak yeniden derlenmiştir. Orijinal Kaynak: SavunmaSanayiST